INGARUKA MBI ZO KUNYWA ITABI NO KWIKINISHA

Mu bushakashatsi bwakozwe, bwerekana ko buri mwaka byibura abantu babarirwa mu ma miliyari bapfa bazira kwikinisha no kunywa itabi, abasanganywe izo ngeso bakaba bakangurirwa kuzishyira ku ruhande bakazibagirwa aho kwicukurira imva igihe kitaragera.

Ubushakashatsi bwerekanye ingaruka mbi zo kwikinisha no kunywa itabi

Mu rwego rwo kwita ku buzima no kugira inama abatuye Isi uburyo n’imyitwarire yabafasha mu kubungabunga ubuzima umunsi ku munsi, abashakashatsi mu by’ubumenyamuntu n’ubuhanga mu by’imibereho myiza bavuga ko kugeza ubu isi yugarijwe n’ibyorezo bibiri byibasiye abayituye ndetse bishobora gutsembatsemba abayituye ari byo Itabi no Kwikinisha.

Kuri izi ngeso zombi zo kwikinisha no kunywa itabi, bagerageje gusobanura no kugira inama abazisanganywe uburyo babyifatamo n’uko bashobora kuzireka burundu.

1. Kwikinisha

Ingaruka mbi zo kunywa itabi no kwikinisha

Inzobere mu by’ubuzima bw’igitsina cya muntu zivuga ko kwikinisha ari umuti wihutisha ushaka kwerekeza iwabo wa twese,zivuga kandi ko kwikinisha bikorwa n’igitsinagore cyangwa igitsinagabo ari bibi cyane ku buzima

Ingaruka zikomoka ku ngeso yo Kwikinisha:
  • Byangiza ubwonko n’imitekerereze kubera ko imbaraga zikoreshwa mu kwikinisha zikubye 5 izikoreshwa mu mibonano mpuzabitsina isazwe
  • Bitera indwara, zirimo ubugumba , kuko umuntu wikinisha inshuro nyinshi bituma amasohoro ye acika intege
  • Ku bikinisha bakoresheje isabune bo ngo bibazanira ingaruka zirimo no kuba bashobora kurwara kanseri ifata igitsina
  • Kwikinisha kandi bishobora gutuma uhurwa umugabo cyangwa umugore
  • Kwikinisha kandi bishobora gutuma upfa amarabira
  • Kwikinisha kandi bituma ubwonko buvangirwa umuntu akajya yibagirwa nta mpamvu yindi.
  • Bitera indwara y’impyiko

Ubushakashatsi bwerekanye ingaruka mbi zo kwikinisha

Ubushakashatsi kandi bwerekanye ko mu barwayi 1000 b’igituntu 414 muri bo bagitewe no kwikinisha. Bwerekanye kandi ko mu barwayi124 b’indwara zo mu mutwe, 24 muri bo na bo bazitewe no kwikinisha.

Umuhanga mu kuvura indwara zo mu mutwe n’ibijyanye n’imibonano mpuzabitsina, umubiligi Philipe Brenot, mu bushakashatsi yakoze yifashishije ibibazo byabajijwe abagore 3404 bashoboraga gukorana imibonano mpuzabitsina n’abagabo, aho buri wese yasubizaga mu ibanga, bwagaragaje ko abagore 68% ari bo biyemerera ko bikinisha kandi ngo babikora kenshi bumva ntacyo bibatwaye. Abenshi usanga ngo bashobora kwikinisha inshuro zigera kuri 30 mu kwezi kumwe, ni ukuvuga nibura inshuro imwe ku munsi, cyangwa inshuro imwe gusa mu kwezi.

Iyi mibare kandi ngo izakomeza kuzamuka uko Isi igenda itera imbere kugeza aho bazagera ku 9 ku bagore 10 bikinisha, mu gihe ubu ari 7 ku 10.

2. Itabi

ingaruka mbi zo kunywa itabi

Umushakashatsi witwa  yabonye ko kunywa itabi bigira ingaruka nyinshi ku buzima bw’urinywa ariko noneho bikaba akarusho ku rubyiruko n’abasheshe akanguhe, mu gihe bamwe barinywa bitewe n’agakungu bikabaviramo kuba imbata yaryo no gupfa imburagihe.

Ubushakashatsi kandi bubarura ibihumbi n’ibihumbi by’abanywi b’itabi ndetse n’abegerana n’abatumura itabi, bose bapfa bazize igituntu, Kanseri n’izindi ndwara ziterwa n’ububi bw’itabi.

Urubyiruko runywa itabi ruhura n’ingorane nyinshi zirimo gukenyuka mu mitekerereze ndetse no gupfa amarabira bitewe n’ingaruka z’itabi asanga kandi rudakundwa na benshi mu bo badahuje igitsina maze ashyira hanze ubutumwa buvuga ko niba ikinyobwa cy’itabi kirimbura imbaga, byatumye umuntu ureba kure yagakwiye gutandukana n’itabi mu gihe adashaka kwicukurira imva ya hafi ku bushake.

Uko wabigenza ngo ureke itabi
Uko wabyifatamo n’uko wabigenza ngo ureke itabi:

  • Iyemeze kurireka wandika impamvu zitumye urireka, kandi ujye wongera usuzume izo mpamvu.
  • Saba abandi bagufashe. Niba warajyaga unywa itabi wihishe, igihe kirageze kugira ngo ucike kuri iyo ngeso. Abantu bose wajyaga uhisha ko unywa itabi, bamenyeshe ko ugiye kurireka kandi ubasabe kubigufashamo.
  • Shyiraho itariki ntarengwa uzarekeraho kunywa itabi. Fata ibyumweru bibiri cyangwa iminsi mike, kandi wandike kuri kalendari yawe umunsi wiyemeje kurirekeraho. Bwira abagize umuryango wawe n’incuti ko kuri iyo tariki uzaba waretse itabi.
  • Shakisha ikintu cyose gifitanye isano n’itabi maze ukijugunye. Mbere y’uko wa munsi ntarengwa ugera.
  • Fata umunsi urinywe ryinshi kugira ngo ushire ipfa yaryo, mbere yo kugera kuri wa munsi wihaye wo kurireka.
Uko wahangana n’inkurikizi zo kurireka
  • Gerageza kunywa umutobe w’imbuto mwinshi cyangwa amazi, kandi usinzire igihe kirekire.
  • Ntugatekereze kubyo uvuyemo, ahubwo zirikana ko izo nkurikizi zizamara igihe gito kandi ko nyuma uzamara igihe kirekire ufite ubuzima bwiza.
  • Irinde kujya ahantu no kubonana n’abantu byatuma wifuza kunywa itabi, n’aho byashobora no kuba ngombwa ugaca ukubiri n’abantu mwasangiraga itabi.
Ibi bikaba ari bimwe mubyo ubushakashatsi bwerekana:
  • Iyo unyoye isegereti imwe cyangwa igice 1 cy’igikamba, uba ugabanyije iminota 6 ku minsi yawe wari kuzabaho.
  • Itabi ryica umuntu umwe ku Isi mu masegonda ane,
  • Abantu bagera kuri miliyoni 5 bapfa buri mwaka bazize itabi,
  • Mu mwaka wa 2020, abanti bagera kuri miliyoni 10 bazaba bahitanye n’ingaruka z’itabi
Tanga Igitekerezo ukoresheje Facebook

IBITEKEREZO